ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο πρόλογος δεν είναι κάτι “άσχετο” από το κύριο θέμα. Αντίθετα είναι ο χώρος στον οποίο μπορούμε να τοποθετήσουμε τις γενικές μας διαπιστώσεις ή τις πρώτες βασικές παραδοχές προκειμένου να στηρίξουμε την υπόλοιπη ανάλυση.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ:

  1. Την αναγωγή στην προϊστορία του ανθρώπου (“από τότε που εμφανίστηκε ο άνθρωπος στη γη”)
  2. Κοινότοπες εκφράσεις, όπως: είναι αναμφισβήτητο…
  3. Δεν ξεκινάμε ποτέ με ορισμό.
  4. Τις γενικές και αόριστες αναφορές στην εποχή μας, που δε σχετίζονται με την κεντρική έννοια.
  5. Την ιστορική αναδρομή.

ΕΙΔΗ ΠΡΟΛΟΓΩΝ
Εδώ επιχειρείται μια κατηγοριοποίηση θεμάτων (όσο αυτό είναι εφικτό) προκειμένου ο μαθητής να διευκολυνθεί και να εισαχθεί στο πνεύμα γραφής προλόγου.

 1. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (διάλογος, μιμητισμός …)
Σε όλη την πορεία της ανθρωπότητας κοινή υπήρξε η τάση των ανθρώπων να… (επικοινωνούν μεταξύ τους) – διάλογος

  • ( υιοθετούν πρότυπα συμπεριφοράς) – μιμητισμός
  • (προσκολλώνται άκριτα σε δόγματα ή πρόσωπα) -φανατισμός. Με τον όρο…

2. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ (αλλοτρίωση, βία…)
Η εποχή μας έχει χαρακτηριστεί ως εποχή έντονων αντιφάσεων και αυτό, γιατί, ενώ βιώνουμε έναν αιώνα τεχνολογικών θριάμβων και επιστημονικής εξέλιξης, παράλληλα ζούμε στην εποχή των αντι-αξιών από την άποψη ότι οι ηθικοπνευματικές διαστάσεις του σύγχρονου ανθρώπου εκτοπίζονται και οι ανθρώπινες σχέσεις διέρχονται κρίση. Δείγμα της κρίσης αυτής είναι και… (τα ναρκωτικά, η όξυνση της βίας…).

3. ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ (νόμοι, δικαιοσύνη, σεβασμός, αδιαφορία για τα κοινά…).
Κάθε κοινωνικό σύνολο δομείται από διαφορετικά μεταξύ τους άτομα που συντελούν στην ποιοτική διαφοροποίηση του συνόλου αυτού. Για να γίνει όμως εφικτή η ομαλή του πορεία στο ιστορικό “γίγνεσθαι” απαραίτητη είναι η ύπαρξη (νόμων, δικαιοσύνης, ενδιαφέροντος για τα κοινά…). Με τον όρο…

4. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ (προγραμματισμός, εξειδίκευση)
Η εποχή μας, μεταβιομηχανική ή ώριμου καπιταλισμού κατά τον χαρακτηρισμό των κοινωνιολόγων, διακρίνεται τόσο για τον πλουραλισμό και την πολυπλοκότητα των δομών και θεσμών της, όσο και για το ραγδαίο ρυθμό εκτύλιξης των γεγονότων, που υπακούει στους ρυθμούς της μηχανής. Για να μπορέσει όμως ο σύγχρονος άνθρωπος να αντεπεξέλθει στις ολοένα και αυξανόμενες απαιτήσεις της εποχής μας απαραίτητη είναι (η εξειδίκευση, ο προγραμματισμός…).

5. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΝ ΚΛΟΝΙΣΜΟ ΑΞΙΩΝ, ΘΕΣΜΩΝ (κρίση οικογένειας, παράδοση…)
Η εποχή μας έχει χαρακτηριστεί ως εποχή ριζικά αναθεωρητική, καθαρά αντιπαραδοσιακή, κατά την οποία καινούριες αξίες, όπως το χρήμα, έχουν αναδυθεί, ενώ θεσμοί που άντεξαν στο πέρασμα των αιώνων στις μέρες μας διέρχονται κρίση. Ένας από αυτούς είναι και ο θεμελιώδης θεσμός της (οικογένειας…)

6. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ, ΤΑΣΕΙΣ, ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (διάλογος, κοινωνικότητα, επιστήμη…)
*Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε σε συνδυασμό κάποια από τα παρακάτω χαρακτηριστικά του ανθρώπου:

  • Ο άνθρωπος έλλογο ον, προικισμένος με το λόγο και τη λογική, οδηγήθηκε στη δημιουργία πολιτισμού.
  • Η ετυμολογία της λέξης άνθρωπος, από το άνω και θρώσκω, υποδηλώνει πως είναι πλασμένος να αναζητά το καλύτερο, το “υψηλό”.
  • Κοινωνικό ον, κατά τον Αριστοτέλη, για να ζήσει μόνος θα έπρεπε να είναι ή Θεός ή θηρίο.
  • Πεπερασμένη Φύση, παρότι είναι προικισμένος με το λόγο και τη λογική, δεν είναι αυτάρκης γι’ αυτό και οι άνθρωποι λειτουργούν συμπληρωματικά μεταξύ τους,
  • Έχει έμφυτη την τάση του “ειδέναι”, είναι ον φιλομαθές και φιλοπερίεργο (π.χ. επιστήμη)

7. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ
α). Υποχρεώσεις.
Οπωσδήποτε η πιο γοητευτική, αλλά και πιο ευαίσθητη και καθοριστική ηλικία του ανθρώπου είναι η εφηβεία. Οι νέοι περνώντας από τη φάση της ανηλικότητας στην περίοδο της ενηλικίωσης αρχίζουν να αισθάνονται μέλη του κοινωνικού συνόλου και να βρίσκονται αντιμέτωποι με τις υποχρεώσεις και απαιτήσεις της ζωής. Μία από αυτές είναι και το ζήτημα (της επαγγελματικής τους αποκατάστασης, της επιλογής επαγγέλματος, της πολιτικής τους τοποθέτησης…), γεγονός που επηρεάζει όχι μόνο τη μετέπειτα ατομική τους πορεία αλλά και την προσφορά τους στην κοινωνία ως ενεργά και λειτουργικά μέλη της.

8. Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΠΡΟΛΟΓΟ
Μπορούμε να κάνουμε ιστορική αναφορά, δηλαδή να αναφερθούμε σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, προκειμένου να επισημάνουμε ομοιότητες και διαφορές του προβλήματος με μια άλλη χρονική διάσταση. Έτσι πλουτίζουμε την ανάλυσή μας με νέα επιχειρήματα.

9. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΤΟΜΟ – ΚΟΙΝΩΝΙΑ (κριτική, πληροφόρηση, ΜΜΕ…)
Από τη στιγμή που ο άνθρωπος οργάνωσε κοινωνίες, δε βιώνει μέσα σ’ αυτές ως ανεξάρτητη μονάδα, ξεκομμένος από τους συνανθρώπους του, αλλά βρίσκεται σε αμοιβαία εξάρτηση και αλληλεπίδραση μαζί τους. Γι’ αυτό το λόγο νιώθει την ανάγκη…

  • (να σκέπτεται και να εκφράζει τη γνώμη του) – κριτική
  • (να πληροφορείται) – ΜΜΕ
  • για όσα συντελούνται γύρω του και αφορούν πρόσωπα και γεγονότα.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΠΟΧΗΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΕ ΠΡΟΛΟΓΟΥΣ
1. Εποχή παρακμής κοινωνικού συστήματος, που το κύριο χαρακτηριστικό της λειτουργίας του είναι η κατάργηση της χρήσης της λογικής και κάθε ηθικής αναστολής.
2. Εποχή έντονης μοναξιάς, όπου το άτομο αισθάνεται βαθιά αποκομμένο και αποξενωμένο από τον οποιονδήποτε οργανικό κοινωνικά περίγυρο, ακόμη και από την οικογένειά του.
3. Εποχή αντιπνευματική, κυριαρχία υλιστικών προτύπων.
4. Στην εποχή μας το άτομο έχει γίνει φορέας πολλών κοινωνικών ρόλων – σύζυγος, μητέρα, εργαζόμενη, νοικοκυρά – που πολλές φορές έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους και το φθείρουν ψυχικά.

 

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

1) Ξεκινάμε με διερεύνηση του θέματος, προσπαθώντας να εντοπίσουμε την έννοια ή τις έννοιες που περιέχονται σε αυτό, καθώς και τη μεταξύ τους σχέση.
Η σχέση μεταξύ εννοιών σε ένα θέμα μπορεί να είναι:

α. ΣΧΕΣΗ  ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ
π.χ. “Η πίστη σε μια ιδέα και ο αγώνας για τη πραγμάτωσή της αποτελούν δημιουργικές δυνάμεις για τον άνθρωπο. Συχνά όμως η πίστη εξάπτει το φανατισμό και την επιθετικότητα με αποτελέσματα αρνητικά και για το άτομο και για την κοινωνία”.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ

  • - α’ όρος : Η πίστη σε μία ιδέα…για τον άνθρωπο.
  • -  β’ όρος : Συχνά όμως η πίστη…για την κοινωνία.
  • - έννοιες : πίστη, ιδέα, αγώνας, πραγμάτωση, δημιουργικές δυνάμεις, φανατισμός, επιθετικότητα, αρνητικά αποτελέσματα, άτομο, κοινωνία.
  • - σχέση αντίθεσης (Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούνται ανθεκτικοί σύνδεσμοι).

β. ΣΧΕΣΗ  ΣΥΖΕΥΞΗΣ
π.χ. “Ελευθερία και δημοκρατία”.

  • - Χρησιμοποιείται κυρίως ο σύνδεσμος και.

γ. ΣΧΕΣΗ  ΑΙΤΙΟΥ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ
π.χ. “Οι σύγχρονοι ολυμπιακοί αγώνες δεν έχουν πια καμία σχέση με την απλότητα και τη λιτότητα των ολυμπιακών αγώνων της Ελληνικής αρχαιότητας.
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται στις τεχνολογικές εξελίξεις της εποχής μας και την εμπορευματοποίηση του αθλητισμού.

Αναπτύξτε τις απόψεις σας.”

δ. ΣΧΕΣΗ  ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ    ( όταν δηλαδή ο ένας όρος περιέχει ιδιότητες ή γνωρίσματα μια έννοιας του άλλου όρου).
π.χ. “Ο δημιουργικός άνθρωπος, ο πνευματικός άνθρωπος είναι και εξ ορισμού ένας ανυπότακτος άνθρωπος. Και πως να κάμει διαφορετικά, αφού είναι καμωμένος από την αντίρρηση, από την αναζήτηση μιας νέας μορφής, ακόμη και από τη χαρά της δημιουργίας;                                   
Ι. Μ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Να διατυπώσετε τις απόψεις σας”.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι:

 Η σχέση ανάμεσα στους όρους ή στα σκέλη εννοιών ενός θέματος καθορίζει τον τρόπο ανάλυσής του.

Τ Υ Π Ο Ι   Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν

1ος ΤΥΠΟΣ
Ένα δεδομένο ή και περισσότερα
+ερωτήματα = Ζητούμενα

“Η γλώσσα, το κυριότερο όργανο συνεννόησης του ανθρώπου, περνά στην εποχή μας μια κρίση. Ιδιαίτερα ανησυχητική έκταση έχει προσβάλει το φαινόμενο στους κόλπους της νεολαίας, που το λεξιλόγιό της έχει συρρικνωθεί σε ελάχιστες λέξεις”.

  • α. Ποία η άποψή σας για την έκταση του φαινομένου.
  • β. Ποιες οι αιτίες του.
  • γ. Ποια μέτρα προτείνετε για την αντιμετώπιση του θέματος.

2ος ΤΥΠΟΣ

Δεδομένο = απόσπασμα
+Ερωτήματα = Ζητούμενα

π.χ. “Θα ήταν πάντως μεγάλη ατυχία για την ανθρωπότητα να διαλυθεί η οικογένεια. Γιατί, αν σε όλες τις άλλες λειτουργίες της μπορεί να αντικατασταθεί με άλλου είδους κοινωνικές υπηρεσίες, καμία άλλη αρχή ή οργάνωση δεν είναι δυνατόν να την αναπληρώσει στην αγωγή των παιδιών.”
Με βάση τα παραπάνω αποσπάσματα να απαντήσετε:

  • α. Πιστεύετε ότι η οικογένεια ασκεί αποφασιστική επίδραση στη αγωγή του παιδιού;
  • β. Ποια η άποψή σας ότι σήμερα ο θεσμός της οικογένειας διέρχεται κρίση;

3ος ΤΥΠΟΣ
“Πολλοί υποστηρίζουν ότι η προσφορά κινήτρων, όπως π.χ. οι οικονομικές και κοινωνικές παροχές ή οι ηθικές διακρίσεις, ενθαρρύνει τη δημιουργική δραστηριότητα των ατόμων ή των ομάδων ενώ η έλλειψή τους οδηγεί στην αδιαφορία και τη στασιμότητα.
Άλλοι, όμως, ισχυρίζονται ότι τα κίνητρα ενισχύουν ορισμένα αρνητικά φαινόμενα, όπως είναι ο εγωισμός, το πνεύμα του υπολογισμού και ο ανταγωνισμός.
Με βάση τα δεδομένα αυτά και την εμπειρία σας από τη σχολική ζωή να εκθέσετε τις απόψεις σας.

                                           *     αντίθετες  (σχέση αντίθεσης)

Δεδομένα  :  2 απόψεις                        ή

                                           *     παράλληλες (σχέση προσδιορισμού)

Ζητούμενα :  Θέση μαθητή    &   τεκμηρίωση.

Στο παραπάνω θέμα οι δυνατές θέσεις είναι :

                                         *  Αληθεύει η 1η άποψη,  απορρίπτεται η 2η.

                                         *           ”          η 2η      ”      ,                 ”             η 1η.

Δυνατές Θέσεις :      *      Δεν αληθεύει καμία, αλλά μια άλλη.

                                         * Αληθεύουν και οι 2 κάτω από προϋποθέσεις.

 

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.