Α) ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Εποχή αντιφατική, γιατί:
α) από τη μία ο άνθρωπος καυχιέται για τα επιτεύγματά της τεχνολογίας και
β) από την άλλη το ποσοστό αναλφαβητισμού στον πλανήτη μας είναι μεγάλο.

 Β) ΟΡΙΣΜΟΙ – ΕΙΔΗ
α) Οργανικός αναλφαβητισμός: αφορά τους ανθρώπους που δεν έμαθαν ποτέ ανάγνωση και γραφή, δε φοίτησαν δηλαδή σε σχολείο.
β) Λειτουργικός αναλφαβητισμός: αφορά εκείνους τους ανθρώπους που σε κάποια στιγμή έμαθαν το χειρισμό του γραπτού λόγου, αλλά γρήγορα και δεν κατέχουν πια το εργαλείο της γραπτής επικοινωνίας, που τους επέτρεπε λειτουργικότερη ένταξη στην οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου.
γ) Στην εποχή μας ο αναλφαβητισμός έχει μειωθεί σε μεγάλο βαθμό, τουλάχιστον στις δυτικές κοινωνίες. Όμως σήμερα παρατηρείται μια διεύρυνση της έννοιας αναλφαβητισμός.

“Αναλφάβητος, σήμερα, μπορεί να είναι ένας μαθητής του σχολείου, ένας δάσκαλος, ένας επιστήμονας που έχει μάθει να καταλαβαίνει μόνο ότι έχει σχέση με την ειδικότητά του, αδυνατεί να επικοινωνήσει με τομείς της πραγματικότητας που είναι πέρα από τους ορίζοντες της γνώσης του. Τον χαρακτηρίζουμε συνήθως πνευματική μονομερή. Αλλά και η πνευματική μονομέρεια είναι και αυτή μορφή αναλφαβητισμού. Ο οργανικά αναλφάβητος έχει συναίσθηση της αδυναμίας του.

Ο σύγχρονος, όμως, αναλφάβητος σπάνια έχει επίγνωση της αδυναμίας του. Αντίθετα, έχει την ψευδαίσθηση ότι η αποκλειστική του ενασχόληση με ένα τομέα της γνώσης του δίνει τη δυνατότητα να είναι μορφωμένος”
Α. Γιαβρής. 

Γ) ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Ο αναλφαβητισμός μαστίζει κυριολεκτικά τις υπανάπτυκτες χώρες του Τρίτου Κόσμου, αλλά εμφανίζεται και στις αναπτυσσόμενες και αναπτυγμένες χώρες που εμφανίζουν κυρίως πρόβλημα λειτουργικού αναλφαβητισμού. Η μείωση του στις χώρες αυτές οφείλεται στην υποχρεωτική εκπαίδευση.

Πλήττει τα μειονεκτικά κοινωνικά στρώματα που αποκαλούνταν “Τέταρτος Κόσμος” και περιλαμβάνουν όσους κατοικούν στις άθλιες συνοικίες των πόλεων, μετανάστες, εργάτες και τις οικογένειές τους, καθώς και μερικούς αγροτικούς πληθυσμούς με χαμηλό εισόδημα.

Δ) ΑΙΤΙΑ
1.Η οικονομική ανέχεια αποτελεί τη βασικότερη αιτία αναλφαβητισμού, αφού η ανάγκη για βιοπορισμό οδηγεί στην αναζήτηση εργασίας από την παιδική κιόλας ηλικία και σαφώς στην απομάκρυνση από το σχολείο.
2.Η έλλειψη χρηματικών πόρων του κράτους π.χ. Τριτοκοσμικές χώρες – για την ίδρυση σχολικών κτιρίων και την πρόσληψη διδακτικού προσωπικού.
3.Οι πόλεμοι κατά τους οποίους τα σχολεία δε λειτουργούν ή υπολειτουργούν.
4.Η απομόνωση πολλών αγροτικών περιοχών στις οποίες παρατηρείται έλλειψη σχολείων και διδακτικού προσωπικού.
5.Το χαμηλό μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο των κατοίκων αυτών των αγροτικών περιοχών ωθεί τους γονείς στο να παραμελούν τη μόρφωση των παιδιών τους.
6.Η ύπαρξη αναλφάβητων συνδέεται άμεσα και με την προσπάθεια των ανελεύθερων καθεστώτων να χειραγωγήσουν πολιτικά και να εκμεταλλευτούν το λαό. Αν λάβουμε υπόψη μας μάλιστα πως η παιδεία αποτελεί μέτρο πολιτισμού σε κάθε λαό, εύκολα γίνεται αντιληπτό γιατί τα καθεστώτα αυτά επιδιώκουν το χαμηλό πνευματικό επίπεδο του λαού τους.

Ε) ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
α) ΣΕ ΑΤΟΜΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ
1. Ο αναλφαβητισμός δυσχεραίνει την ανεύρεση εργασίας και περιορίζει τους τομείς επαγγελματικής αποκατάστασης, ιδιαίτερα στην εποχή μας, όπου απαιτούνται πολλά εφόδια στον άνθρωπο λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης, του ανταγωνιστικού κλίματος στον εργασιακό χώρο και την όξυνση  της ανεργίας.
2. Πνευματική νωθρότητα, ανελευθερία. “Η αμάθεια είναι η χειρότερη σκλαβιά”. – Ανατόλ Φρανς. Ο αναλφάβητος δεν μπορεί να κρίνει, να συγκρίνει, να αξιολογήσει πρόσωπα και καταστάσεις. Αντίθετα, μπορεί εύκολα να οδηγήσει στο φανατισμό, να υιοθετήσει είδωλα και δόγματα και να μετατραπεί σε υποχείριο επιτηδείων.
3.Διακρίνεται συχνά από ανασφάλεια, συμπλέγματα κατωτερότητας, έλλειψη κριτικής ικανότητας πού καθιστούν ανέφικτη την ανάληψη πρωτοβουλιών και τη δημιουργικότητα.
4. Αποτελεί φραγμό στην κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση του ατόμου, αφού το άτομο δεν μπορεί να ενημερωθεί επαρκώς από τον Τύπο για παράδειγμα- για τα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα που αφορούν τη χώρα του. Παράλληλα αδυνατεί να κατανοήσει τα πολιτικά προγράμματα και να επεξεργαστεί και να κρίνει πρόσωπα και γεγονότα.
5. Δυσχεραίνεται και κωλυσιεργείται (= εμποδίζεται) η επικοινωνία με τους άλλους, καθώς δε μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά, αλλά ούτε και να κατανοήσει ικανοποιητικά το γλωσσικό κώδικα.

β) ΣΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ
Στην Οικονομία
1. Παρεμποδίζεται η οικονομική ανάπτυξη, αφού δε μπορεί να επιτευχθεί εκσυγχρονισμός και επιμόρφωση πάνω σε θέματα τεχνικής και τεχνολογίας. Για παράδειγμα, το υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού που παρατηρείται στις αγροτικές περιοχές, έχει σαν αποτέλεσμα να εκλείπουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ορθολογικότερη επιλογή προσφορότερων οικονομικά καλλιεργειών και των αποτελεσματικότερων τεχνικών (άρδευση, χρήση μηχανών). Έτσι διευρύνεται το χάσμα ανάμεσα στις βιομηχανικές και τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες και ο λαός οδηγείται σε οικονομική υποτέλεια.
2. Αύξηση ανεργίας.
Στον κοινωνικό – πολιτικό χώρο
3. Υποθάλπει τις κοινωνικές ανισότητες και συντελεί στην περιθωριοποίηση των αναλφάβητων, που δεν μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις που παίρνονται σε μια κοινωνία.|
4. Αποτελεί εμπόδιο για τη λειτουργία και τον εκσυγχρονισμό των κοινωνικών θεσμών.
5. Δυσχεραίνει την υγιή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, αφού αναστέλλει τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την ανάπτυξη των συμμετοχικών θεσμών και ακρωτηριάζει τη δυνατότητα για άσκηση κριτικής.
6. Ευνοεί την ανάπτυξη φαινομένων κοινωνικής παθογένειας, ενισχύει την εγκληματικότητα, τροφοδοτεί εκδηλώσεις κοινωνικού ρατσισμού.
Στον πνευματικό – πολιτιστικό τομέα
7. Τροφοδοτεί τις προκαταλήψεις, προλήψεις και δεισιδαιμονίες του παρελθόντος.
8. Αποτελεί εμπόδιο στην αλληλοδιείσδυση των πολιτισμών και στον αμοιβαίο εμπλουτισμό τους -> διεθνής απομόνωση.
9. Ενισχύει τα φαινόμενα μιμητισμού και ξενομανίας και εμποδίζει τη διαφύλαξη των εθνικών παραδόσεων.
10. Οδηγεί στην πνευματική στασιμότητα, αφού δεν καλλιεργούνται οι τέχνες οι επιστήμες και τα γράμματα.

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ
1. Κατοχύρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης για όλα τα άτομα άσχετα από φυλή, φύλο, κοινωνική καταγωγή, οικονομική κατάσταση.
2. Δημιουργία ειδικών σεμιναρίων και προγραμμάτων για την επιμόρφωση των αναλφάβητων.
3. Τα ΜΜΕ. να ξεκινήσουν μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης σχετικά με τη σημασία της μόρφωσης και τις αρνητικές επιπτώσεις του αναλφαβητισμού. Ιδιαίτερα η τηλεόραση και το ραδιόφωνο έχουν το πλεονέκτημα ότι απευθύνονται σε πλατιές λαϊκές μάζες.
4. Δημιουργία εκπαιδευτικών κέντρων, ιδιαίτερα στις αγροτικές και υπανάπτυκτες περιοχές.

About these ads